تاریخ انتشار: ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶
یک داروی آزمایشی به نام ANB033 در یک مطالعه اولیه روی بیماران مبتلا به بیماری سلیاک، توانسته است از افزایش آسیب مخاط روده و تشدید علائم پس از مواجهه کنترل‌شده با گلوتن جلوگیری کند. این نتایج امیدوارکننده‌اند، اما مطالعه فقط ۳۲ بیمار را دربرگرفته و دارو هنوز درمان تأییدشده سلیاک نیست.
نتایج مطالعه چه بود؟
در بخش نخست مطالعه فاز ۱b، تعداد ۳۲ بیمار مبتلا به سلیاک شرکت کردند. بیماران سه تزریق زیرجلدی ANB033 یا دارونما دریافت کردند و سپس به مدت ۱۴ روز، روزانه حدود ۶ گرم گلوتن ــ تقریباً معادل گلوتن موجود در دو برش نان ــ مصرف کردند. این «چالش گلوتن» برای سنجش محافظت دارو در شرایط کنترل‌شده طراحی شده بود، نه توصیه‌ای برای مصرف گلوتن در زندگی روزمره.
- در گروه دارو، شاخص بافت‌شناختی نسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت نسبت به گروه دارونما کمتر افت کرد؛ تفاوت بین گروه‌ها از نظر آماری معنی‌دار بود.
- افزایش لنفوسیت‌های داخل اپی‌تلیال که نشانه‌ای از پاسخ التهابی مخاط روده است، در گروه دارو مشاهده نشد؛ در گروه دارونما این شاخص افزایش یافت.
- علائم گوارشی در دوره چالش گلوتن در گروه ANB033 کمتر افزایش یافت.
- در این مطالعه، ۶ درصد افراد گروه دارو در مقایسه با ۴۷ درصد گروه دارونما برای کنترل علائم به داروهای مجاز کمکی نیاز پیدا کردند.
نتایج اولیه در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ از سوی شرکت سازنده اعلام شد و رویترز نیز در ۱۴ اکتبر آن را گزارش کرد. چون داده‌های فعلی از یک مطالعه کوچک و کوتاه‌مدت به دست آمده‌اند، هنوز درباره اثربخشی و ایمنی بلندمدت نمی‌توان نتیجه قطعی گرفت.
دارو چگونه عمل می‌کند؟
ANB033 یک داروی زیستی آزمایشی است که گیرنده CD122 را هدف می‌گیرد و مسیرهای پیام‌رسانی ایمنی مرتبط با IL-15 و IL-2 را مهار می‌کند. این مسیرها در فعال‌شدن سلول‌های ایمنی و التهاب آسیب‌رسان به مخاط روده در بیماری سلیاک نقش دارند. هدف این است که پاسخ ایمنی آسیب‌زا پس از مواجهه با گلوتن کاهش یابد.
آیا این دارو درمان سلیاک است؟
خیر؛ فعلاً چنین نتیجه‌ای نمی‌توان گرفت. ANB033 هنوز در مرحله پژوهش بالینی است و برای مصرف عمومی تأیید نشده. این نتایج نشان‌دهنده احتمال محافظت از روده در یک چالش کنترل‌شده گلوتن هستند، نه اثبات امکان خوردن آزادانه غذاهای حاوی گلوتن یا جایگزینی رژیم بدون گلوتن.
در حال حاضر، بیماران مبتلا به سلیاک نباید رژیم بدون گلوتن یا توصیه‌های تیم درمان خود را به دلیل انتشار این خبر کنار بگذارند. مصرف گلوتن در مطالعه تحت پروتکل پژوهشی انجام شده و نباید بدون نظارت پزشکی تکرار شود.
ایمنی و محدودیت‌های پژوهش
در بخش گزارش‌شده، شرکت اعلام کرده است که سیگنال ایمنی جدی مشاهده نشده؛ بااین‌حال، نمونه کوچک و مدت پیگیری کوتاه است و برای شناسایی عوارض نادر یا ارزیابی ایمنی درازمدت کافی نیست. نتایج فعلی همچنین عمدتاً از اطلاعیه اولیه شرکت آمده‌اند و باید با انتشار داده‌های کامل و بررسی مستقل ارزیابی شوند.
مرحله بعدی چیست؟
بر اساس اعلام شرکت، بخش دیگری از مطالعه در حال ارزیابی ترمیم مخاط روده و شدت علائم طی ۱۲ هفته است و نتایج اولیه آن برای سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۷ پیش‌بینی شده. ارائه داده‌های کامل‌تر نیز برای سمپوزیوم بین‌المللی بیماری سلیاک در ملبورن در نوامبر ۲۰۲۶ اعلام شده است. ادامه مسیر دارو به نتایج مطالعات بعدی و ارزیابی نهادهای ناظر بستگی دارد.
جمع‌بندی
ANB033 یکی از رویکردهای در دست بررسی برای کاهش آسیب روده ناشی از گلوتن در سلیاک است. تفاوت‌های مشاهده‌شده در بافت‌شناسی روده و علائم، ارزش پیگیری دارند؛ اما تا زمان انتشار داده‌های کامل‌تر و انجام کارآزمایی‌های بزرگ‌تر، این دارو را باید امیدبخش ولی آزمایشی دانست، نه درمانی در دسترس.
منابع: Reuters Health Rounds، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶؛ اطلاعیه First Tracks Biotherapeutics، ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶. این مطلب خبر پژوهشی است و جایگزین توصیه پزشکی فردی نیست.
#Celiachia #RicercaMedica #Glutine #Medicina
