تاریخ انتشار در اموفی: ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ | تاریخ اطلاعیه اصلی: ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶
سازمان جهانی بهداشت (WHO) در اجلاس جهانی سلامت ۲۰۲۶ در برلین، راهبرد پنج‌ساله جدید مرکز اطلاعات همه‌گیری و اپیدمی خود (WHO Hub for Pandemic and Epidemic Intelligence) را معرفی کرد. هدف کلیدی این راهبرد آن است که تا سال ۲۰۳۰، همه کشورها توانایی شناسایی و ارزیابی تهدیدهای نوظهور سلامت را ظرف ۲۴ ساعت از پیدایش آن‌ها پیدا کنند.
این یک هدف راهبردی برای آینده است، نه ادعای اینکه هم‌اکنون همه بیماری‌های عفونی یا همه‌گیری‌ها ظرف یک روز تشخیص داده می‌شوند.
تصویر: پوستر رسمی اجلاس جهانی سلامت ۲۰۲۶، برلین — World Health Summit. این تصویر مربوط به رویدادی است که راهبرد WHO در آن معرفی شد.چرا شناسایی در ۲۴ ساعت اهمیت دارد؟
در شیوع بیماری‌های عفونی، فاصله زمانی میان پیدایش نخستین نشانه‌ها و شناسایی خطر می‌تواند برای مهار انتقال تعیین‌کننده باشد. WHO قصد دارد شبکه‌های مراقبت بیماری، داده‌های آزمایشگاهی، توالی‌یابی ژنتیکی و تحلیل اطلاعات عمومی را بهتر به هم متصل کند تا سیگنال‌های هشدار سریع‌تر بررسی و به تصمیم‌های بهداشت عمومی تبدیل شوند.
پنج محور اصلی راهبرد جدید WHO
- EIOS ـ اطلاعات اپیدمی از منابع باز: استفاده از هوش مصنوعی برای پایش روزانه هزاران منبع عمومی و پیدا کردن نشانه‌های بالقوه بحران سلامت. بنا بر WHO، این برنامه در بیش از ۱۲۵ کشور عضو و ۳۰ سازمان منطقه‌ای یا بین‌المللی استفاده می‌شود و جامعه‌ای شامل بیش از ۴۰۰۰ متخصص دارد.
- IPSN ـ شبکه بین‌المللی پایش عوامل بیماری‌زا: تقویت توالی‌یابی ژنومی و بیوانفورماتیک برای شناسایی دقیق‌تر پاتوژن‌های نوظهور و کمک به توسعه تست‌های تشخیصی، واکسن و درمان.
- Collaboratory: شبکه‌ای با بیش از ۲۰۰۰ متخصص مدل‌سازی و علم داده برای تحلیل و پاسخ سریع به خطرهای جدید.
- Collaborative Surveillance: تقویت نظام‌های مراقبت در بیش از ۸۳ کشور با رویکرد One Health؛ یعنی در نظر گرفتن ارتباط سلامت انسان، حیوان و محیط‌زیست.
- Digital Enablers: توسعه زیرساخت‌های امن دیجیتال برای تبادل و تحلیل اطلاعات سلامت و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی.
نقش هوش مصنوعی دقیقاً چیست؟
هوش مصنوعی قرار نیست به‌تنهایی تشخیص قطعی یک اپیدمی را صادر کند؛ نقش اصلی آن شناسایی و اولویت‌بندی سیگنال‌های مشکوک در حجم زیاد داده‌ها است. سپس متخصصان اپیدمیولوژی، آزمایشگاه‌ها و مسئولان سلامت عمومی باید شواهد را بررسی کنند. سیگنال اولیه به معنی اثبات شیوع نیست و این تمایز برای جلوگیری از هشدار کاذب اهمیت دارد.
این مرکز تاکنون چه کرده است؟
مرکز WHO در برلین در سال ۲۰۲۱ و پس از آشکار شدن ضعف‌های سیستم‌های هشدار در همه‌گیری کووید۱۹ تأسیس شد. طبق گزارش WHO، این مرکز تاکنون با ۱۶۰ کشور عضو و ۱۹۰ سازمان و شبکه شریک همکاری کرده است. راهبرد جدید می‌کوشد این ظرفیت‌ها را گسترش دهد و به نظام‌های ملی سلامت متصل کند.
آیا هدف ۲۴ساعته تضمین‌شده است؟
خیر. دستیابی به این هدف به سرمایه‌گذاری مستمر، کیفیت ثبت و اشتراک داده‌ها، نیروی انسانی متخصص، زیرساخت‌های آزمایشگاهی و همکاری فرامرزی وابسته است. همچنین «شناسایی تهدید» با «تأیید آزمایشگاهی عامل بیماری‌زا» یا «مهار کامل همه‌گیری» یکسان نیست.
جمع‌بندی
پیام این خبر، پیشرفت قطعی در درمان یک بیماری خاص نیست؛ بلکه یک برنامه جهانی تازه برای تشخیص زودهنگام تهدیدهای عفونی تا سال ۲۰۳۰ است. ترکیب مراقبت اپیدمیولوژیک، هوش مصنوعی و پایش ژنومی می‌تواند زمان هشدار و واکنش را کوتاه‌تر کند، مشروط بر اینکه برنامه در سطح کشورها اجرا و ارزیابی شود.
منابع اصلی: اطلاعیه رسمی WHO، ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ | سند راهبرد WHO Hub برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰.
#سازمان_جهانی_بهداشت #WHO #همه‌گیری #هوش_مصنوعی_در_پزشکی #پایش_اپیدمی #EIOS #امنیت_سلامت
منبع تصویر: World Health Summit — پوستر رسمی رویداد ۱۱ تا ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶. تصویر آزمایشگاهی شاخص: آرشیو رسانه‌ای اموفی، استفاده صرفاً به‌عنوان تصویر توضیحی از پایش آزمایشگاهی و نه عکس رویداد.
