تاریخ انتشار در اموفی: ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ | تاریخ رأی دادگاه: ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ | تاریخ اطلاعیه فدراسیون پزشکان: ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶
دادگاه اداری منطقه لاتزیو در ایتالیا (TAR Lazio) با صدور رأی شماره 15974/2026 محدودیتی را که به‌واسطه سامانه منطقه‌ای WebCare برای نخستین تجویز برخی داروهای دیابت نوع ۲ اعمال شده بود، غیرقانونی دانست. این تصمیم پس از شکایت شاخه لاتزیوی اتحادیه پزشکان خانواده (FIMMG Lazio) و یک پزشک صادر شد و به موضوع مهم اختیارات نسخه‌نویسی پزشکان عمومی در برابر مقررات اداری مناطق ایتالیا می‌پردازد.
فدراسیون ملی نظام پزشکی و دندان‌پزشکی ایتالیا (FNOMCeO) نیز در اطلاعیه رسمی ۱۳ اکتبر از این رأی استقبال کرد و تأکید داشت که قواعد سازمانی منطقه‌ای نباید با ضوابط کشوری تجویز دارو تعارض پیدا کنند.
تصویر واقعی ساختمان مرکزی Regione Lazio در رم (عکس آرشیوی؛ نه تصویر جلسه دادگاه). عکاس: Carlo Dani / Wikimedia Commons — مجوز CC BY-SA 4.0؛ تصویر بدون ویرایش محتوایی استفاده شده است.اختلاف بر سر چه بود؟
طبق گزارش FIMMG و FNOMCeO، سامانه WebCare در منطقه لاتزیو در عمل اجازه نمی‌داد پزشکان خانواده (Medici di Medicina Generale – MMG) نخستین نسخه برخی داروهای مشمول Nota AIFA 100 را ثبت کنند و آغاز درمان را به پزشک متخصص واگذار می‌کرد. در حالی که دستورالعمل کشوری آژانس داروی ایتالیا (AIFA) برای گروه‌های مشمول، تجویز توسط MMG را نیز در شرایط تعریف‌شده پیش‌بینی می‌کند.
دادگاه با پذیرش اعتراض، مقررات و اقدامات مورد شکایت را در بخشی که مانع نخستین تجویز پزشک خانواده می‌شدند لغو کرد. بنابراین موضوع رأی، حذف محدودیت منطقه‌ایِ ناسازگار با قواعد ملی بود، نه حذف شرایط بالینی یا مقررات بازپرداخت دارو.
Nota AIFA 100 شامل چه داروهایی است؟
این یادداشت AIFA عمدتاً به گروه‌هایی از داروهای درمان دیابت نوع ۲ مربوط است؛ از جمله مهارکننده‌های SGLT2، آگونیست‌های گیرنده GLP-1، مهارکننده‌های DPP-4 و داروهای دوگانه GIP/GLP-1 مانند tirzepatide و برخی ترکیب‌های ثابت دارویی. فهرست دقیق داروها و شرایط تجویز در صفحه رسمی و به‌روز Nota 100 در وب‌سایت AIFA آمده است.
نکته مهم: این رأی به معنی مجاز بودن تجویز بدون رعایت شرایط AIFA نیست. همچنان اندیکاسیون بالینی، محدودیت‌های بازپرداخت توسط SSN و الزامات مربوط به فرم ارزیابی و نسخه‌نویسی هر گروه دارویی باید رعایت شود.
آیا هنوز فرم مخصوص نسخه‌نویسی لازم است؟
بر اساس به‌روزرسانی AIFA در ژوئیه ۲۰۲۵، برای داروهای مهارکننده SGLT2 و DPP-4 الزام استفاده از فرم ارزیابی و تجویز ویژه برداشته شد؛ اما برای داروهای گروه GLP-1 و GIP/GLP-1 همچنان فرم‌های مربوطه طبق شرایط اعلام‌شده ضروری است. بنابراین پزشکان باید پیش از شروع درمان، مقررات جاری AIFA را بررسی کنند.
پیامد این رأی برای پزشکان و بیماران چیست؟
- برای پزشکان خانواده: سامانه‌های منطقه‌ای نباید اختیاری را که در چارچوب مقررات ملی به MMG داده شده، صرفاً از راه محدودیت فنی و اداری سلب کنند.
- برای بیماران دیابت: امکان آغاز درمان در سطح مراقبت اولیه می‌تواند مراجعات اداری یا ارجاعات غیرضروری به متخصص را کاهش دهد؛ البته در صورت نیاز به ارزیابی تخصصی، ارجاع همچنان ضروری است.
- برای نظام سلامت: تفاوت میان «مدیریت منطقه‌ای خدمات» و «تغییر قواعد ملی تجویز دارو» روشن‌تر می‌شود؛ اجرای عملی رأی باید در سامانه‌ها و رویه‌های مربوط پیگیری شود.
موضع FNOMCeO چه بود؟
Filippo Anelli، رئیس FNOMCeO، در واکنش روز ۱۳ اکتبر اعلام کرد که استقلال حرفه‌ای پزشک در انتخاب درمان مناسب، در چهارچوب شواهد علمی و شرایط AIFA، باید محترم شمرده شود و سامانه‌های الکترونیکی باید به ارائه خدمات کمک کنند، نه اینکه به مانعی برای اجرای اختیارات قانونی تبدیل شوند.
آیا این رأی به معنی تغییر فوری مقررات همه مناطق ایتالیاست؟
خیر. رأی گزارش‌شده درباره محدودیت‌های مشخص منطقه لاتزیو است. اهمیت آن در تأکید بر تقدم ضوابط ملی تجویز دارو نسبت به محدودیت‌های اداری متعارض است؛ با این حال نباید آن را با تصویب یک قانون جدید برای تمام گروه‌های دارویی یا تغییر یکسان و فوری همه سامانه‌های نسخه‌نویسی کشور اشتباه گرفت.
جمع‌بندی
پیام اصلی رأی جدید TAR Lazio این است که اختیار نخستین تجویز داروهای مشمول Nota AIFA 100 برای پزشکان خانواده، در مواردی که قواعد ملی اجازه می‌دهند، نباید از طریق سامانه یا مقررات منطقه‌ای محدود شود. این تصمیم برای پزشکان شاغل در مراقبت اولیه و بیماران دیابت اهمیت عملی دارد، اما رعایت الزامات تخصصی و دستورالعمل‌های به‌روز AIFA همچنان ضروری است.
منابع رسمی و اصلی: اطلاعیه رسمی FNOMCeO ـ ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ | گزارش FIMMG Lazio ـ ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ | متن و فهرست به‌روز Nota 100 در AIFA | راهنمای AIFA درباره تغییرات نسخه‌نویسی.
#Nota_AIFA_100 #TAR_Lazio #پزشک_خانواده #دیابت #FNOMCeO
