به‌روزرسانی: ۸ اکتبر ۲۰۲۶
مالیات کریپتو در ایتالیا در سال‌های اخیر چند بار تغییر کرده و از ۲۰۲۶ یک تغییر مهم دیگر نیز اعمال شده است: نرخ عمومی مالیات بر plusvalenza و سایر درآمدهای مشمول حاصل از crypto-attività برای درآمدهای محقق‌شده از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ به ۳۳٪ رسیده است. در عین حال، سقف قدیمی ۲٬۰۰۰ یورویی از سال ۲۰۲۵ حذف شده؛ بنابراین دیگر نمی‌توان گفت «اگر سود کمتر از ۲٬۰۰۰ یورو باشد مالیات ندارد».
این راهنما برای اشخاص حقیقی نوشته شده که از نظر مالیاتی residenti fiscali in Italia هستند و کریپتو را به‌عنوان سرمایه‌گذاری شخصی نگهداری می‌کنند، نه در قالب فعالیت حرفه‌ای یا تجاری. برای trading حرفه‌ای، mining سازمان‌یافته، شرکت‌ها، DeFi پیچیده یا پرونده‌های با مبالغ بالا بهتر است حتماً commercialista متخصص در crypto-assets پرونده را بررسی کند.
خلاصه خیلی سریع
| وضعیت | آیا معمولاً سود مشمول مالیات ایجاد می‌شود؟ | نکته |
|---|
| کریپتو فقط در wallet نگهداری می‌شود | خیر | ولی monitoraggio fiscale و imposta cripto-attività ممکن است لازم باشد |
| کریپتو را از wallet شخصی به exchange خودتان منتقل می‌کنید | خیر | تا زمانی که مالک عوض نشده و فروش/معاوضه‌ای رخ نداده |
| کریپتو را به یورو یا ارز fiat می‌فروشید | بله | plusvalenza یا minusvalenza محقق می‌شود |
| با کریپتو کالا یا خدمات می‌خرید | معمولاً بله | استفاده از asset می‌تواند cessione/impiego محسوب شود |
| crypto-to-crypto swap | بسته به نوع دو دارایی | معاوضه بین cryptoهایی با «ویژگی و عملکرد یکسان» طبق قانون taxable event نیست؛ موارد دیگر می‌تواند taxable باشد |
| staking / yield / rewards | معمولاً بله | proventi دریافتی می‌توانند مستقل از فروش taxable باشند |
در ۲۰۲۶ نرخ مالیات کریپتو چقدر است؟
برای plusvalenze و سایر proventi مشمولِ crypto-attività که از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ محقق می‌شوند، نرخ عمومی imposta sostitutiva برابر ۳۳٪ است.
یک استثنای جدید مربوط به برخی euro-denominated e-money tokenهاست: اگر token طبق تعریف قانونی کاملاً به یورو متصل باشد و ذخایر آن در دارایی‌های یورویی نزد نهادهای مجاز اتحادیه اروپا نگهداری شود، نرخ ۲۶٪ باقی می‌ماند. همچنین تبدیل صرف یورو به چنین token واجد شرایط و برعکس، در شرایط قانونی مشخص، realization سود یا زیان محسوب نمی‌شود.
آیا هنوز سقف معافیت ۲٬۰۰۰ یورو وجود دارد؟
خیر. سقف قدیمی ۲٬۰۰۰ یورو فقط برای مقررات قدیمی‌تر اهمیت داشت. از ۱ ژانویه ۲۰۲۵ این حد حذف شد و plusvalenza مشمول، از نظر اصل مالیات، دیگر حداقل ۲٬۰۰۰ یورویی ندارد.
بنابراین در ۲۰۲۶ حتی سود محقق‌شده کمتر از ۲٬۰۰۰ یورو نیز می‌تواند مشمول مالیات باشد.
یک نکته زمانی بسیار مهم: اظهارنامه‌ای که در سال ۲۰۲۶ ارسال می‌کنید معمولاً درآمدهای سال ۲۰۲۵ را گزارش می‌کند و برای آن سال نرخ ۲۶٪ مطرح است. سودهای محقق‌شده در سال ۲۰۲۶ اصولاً در اظهارنامه سال بعد، یعنی ۲۰۲۷، با قواعد ۲۰۲۶ گزارش می‌شوند؛ مگر اینکه یک intermediary به‌عنوان sostituto d’imposta مالیات را مستقیماً اعمال کرده باشد.
چه زمانی دقیقاً «سود» ایجاد می‌شود؟
اصل کلی این است که افزایش قیمت روی کاغذ به‌تنهایی مالیات بر plusvalenza ایجاد نمی‌کند. اگر Bitcoin را با €10,000 بخرید و ارزشش به €30,000 برسد ولی آن را فقط نگه دارید، €20,000 افزایش ارزش هنوز plusvalenza «realizzata» نیست.
realization معمولاً وقتی رخ می‌دهد که:
- کریپتو را به یورو، دلار یا ارز fiat دیگر بفروشید؛
- آن را با asset دیگری در یک معامله taxable معاوضه کنید؛
- کریپتو را برای خرید کالا یا خدمات خرج کنید؛
- بازپرداخت یا عملیات دیگری انجام شود که طبق TUIR cessione، permuta، rimborso یا impiego محسوب شود.
اگر فقط کریپتو در wallet باشد چه؟
نگهداری ساده در wallet به‌خودی‌خود plusvalenza قابل مالیات ایجاد نمی‌کند. فرقی ندارد wallet سخت‌افزاری، software wallet، self-custody یا حساب exchange باشد.
اما این موضوع با monitoraggio fiscale فرق دارد. Agenzia delle Entrate صراحتاً اعلام کرده که crypto-attività نگهداری‌شده از طریق wallet، حساب دیجیتال یا سایر روش‌های نگهداری می‌تواند در Quadro RW در Modello Redditi یا Quadro W در 730 گزارش شود.
برای crypto threshold عمومی ۱۵٬۰۰۰ یورویی حساب‌های بانکی خارجی را اشتباه نگیرید؛ آن استثنا مربوط به حساب‌ها و سپرده‌های بانکی خارجی است و به‌صورت خودکار برای crypto اعمال نمی‌شود.
Imposta cripto-attività یا 2 per mille چیست؟
جدا از مالیات بر سود، برای crypto-attività یک مالیات سالانه بر ارزش دارایی نیز وجود دارد که در حالت معمول معادل ۲ در هزار (0.2%) است.
اگر intermediary ایتالیایی یا نهادی که قانوناً موظف است imposta di bollo را اعمال کند این مبلغ را گرفته باشد، همان دارایی نباید دوباره با همان منطق مالیات‌گذاری شود. اما در self-custody یا بسیاری از exchangeهای خارجی، شخص ممکن است خودش مجبور باشد ارزش دارایی را در dichiarazione گزارش و imposta cripto-attività را محاسبه کند.
بنابراین «نفروخته‌ام پس هیچ کاری ندارم» همیشه درست نیست: ممکن است مالیات بر plusvalenza نداشته باشید ولی هنوز reporting و مالیات 0.2% مطرح باشد.
اگر کریپتو را از wallet به broker یا exchange منتقل کنم ولی نفروشم چه؟
انتقال بین walletها یا حساب‌هایی که هر دو متعلق به خود شما هستند، به‌تنهایی فروش نیست و معمولاً plusvalenza ایجاد نمی‌کند.
مثلاً اگر 1 BTC را از Ledger شخصی به حساب خودتان در یک exchange منتقل کنید و همان 1 BTC را نگه دارید، صرف انتقال مالکیت اقتصادی را تغییر نداده است.
اما باید مدارکی نگه دارید که نشان دهد آدرس مبدأ و حساب مقصد متعلق به خودتان بوده‌اند، مثل:
- transaction hash؛
- گزارش withdrawal/deposit exchange؛
- گزارش wallet؛
- statementهای بانکی مربوط به خرید اولیه؛
- export کامل transaction history.
اگر پول را وارد broker کنم ولی خرید یا فروش نکنم چه؟
واریز یورو به exchange به‌خودی‌خود سود کریپتو ایجاد نمی‌کند. همین‌طور انتقال crypto به exchange بدون فروش نیز taxable gain ایجاد نمی‌کند.
موضوع مالیات وقتی مطرح می‌شود که معامله‌ای انجام دهید که asset را realize کند یا provento دریافت کنید.
از کجا معلوم می‌شود چه مقدار «سرمایه» بوده و چه مقدار «سود»؟
مالیات روی کل مبلغ دریافتی نیست؛ روی plusvalenza است. به‌طور ساده:
Plusvalenza = ارزش دریافتی در معامله taxable − costo fiscale / costo di acquisto
مثال: اگر Bitcoin را در مجموع €12,000 خریده باشید و بعد آن بخش را به €20,000 بفروشید، سود محقق‌شده به‌طور ساده €8,000 است، نه €20,000.
اما نکته بسیار مهم این است که اثبات costo di acquisto با خود taxpayer است. Agenzia delle Entrate می‌گوید هزینه خرید باید با اسناد «certi e precisi» قابل اثبات باشد؛ در نبود مدرک کافی، costo fiscale می‌تواند صفر در نظر گرفته شود. یعنی ممکن است تقریباً کل مبلغ فروش taxable تلقی شود.
بنابراین نگهداری این مدارک بسیار مهم است:
- bank transfer یا card statement خرید؛
- invoice/receipt یا trade confirmation؛
- CSV/PDF transaction history exchange؛
- wallet transaction hashes؛
- مدارک انتقال بین exchangeها؛
- مدارک مربوط به crypto دریافتی از staking، salary، gift یا inheritance.
اگر crypto قدیمی را به exchange جدید منتقل کنم، exchange از کجا cost basis را می‌داند؟
اغلب نمی‌داند. وقتی BTC از یک wallet خارجی وارد یک exchange می‌شود، exchange ممکن است فقط ارزش روز ورود را ببیند، ولی این لزوماً costo fiscale شما نیست.
مثلاً اگر BTC را سال‌ها قبل با €5,000 خریده باشید و وقتی ارزش آن €60,000 است وارد exchange کنید، انتقال به exchange قیمت خرید را به €60,000 «reset» نمی‌کند. cost basis تاریخی باید با مدارک شما اثبات شود.
آیا نوع broker یا exchange مالیات را تغییر می‌دهد؟
اصل taxable بودن سود به نام exchange وابسته نیست. تفاوت اصلی این است که آیا intermediary در ایتالیا به‌عنوان sostituto d’imposta عمل می‌کند و آیا برای crypto یک regime amministrato ارائه می‌دهد یا نه.
دو حالت اصلی:
| حالت | چه اتفاقی می‌افتد؟ |
|---|
| Intermediary واجد شرایط با regime amministrato | ممکن است مالیات روی gains را محاسبه و مستقیماً کسر و پرداخت کند؛ جزئیات service باید بررسی شود |
| Exchange خارجی یا platform بدون sostituto d’imposta ایتالیایی | معمولاً taxpayer باید خودش gains، monitoring و مالیات‌های مربوط را در dichiarazione مدیریت کند |
بنابراین صرف استفاده از exchange خارجی باعث معافیت مالیاتی نمی‌شود.
Crypto-to-crypto swap مالیات دارد یا نه؟
طبق TUIR، permuta بین crypto-attività با caratteristiche e funzioni eguali taxable event محسوب نمی‌شود.
اما همه swapها را نمی‌توان بدون بررسی معاف دانست. تبدیل بین دارایی‌هایی که نقش اقتصادی متفاوت دارند، NFTها، بعضی tokenهای utility، stablecoinها یا محصولات DeFi می‌تواند تحلیل متفاوتی داشته باشد.
از ۲۰۲۶ برای برخی e-money tokenهای کاملاً متصل به یورو نیز قانون خاصی وجود دارد که conversion بین یورو و آن token واجد شرایط را به‌تنهایی realization تلقی نمی‌کند.
Staking، rewards و yield چه می‌شوند؟
درآمد حاصل از «detenzione» crypto می‌تواند مستقل از فروش مشمول مالیات شود. Agenzia delle Entrate در دستورالعمل خود تصریح کرده که proventi derivanti dalla detenzione در دوره مالیاتی مشمول tax هستند و اصولاً هزینه‌ای از آن کسر نمی‌شود.
برای staking، lending، airdrop، liquidity mining، DeFi yield و موارد مشابه، ماهیت دقیق قرارداد مهم است؛ بنابراین یک فرمول واحد برای همه محصولات وجود ندارد.
Minusvalenza چه می‌شود؟
زیان‌های محقق‌شده crypto می‌توانند در شرایط قانونی با gains همان دسته جبران شوند و اگر درست در اظهارنامه ثبت شوند، بخش قابل انتقال ممکن است تا چهار سال بعد استفاده شود.
از ۲۰۲۵ threshold قدیمی ۲٬۰۰۰ یورویی برای minusvalenze نیز حذف شده است.
در اظهارنامه مالیاتی کجا باید crypto را وارد کرد؟
از سال‌های اخیر، حتی در Modello 730 هم بخش‌های مخصوص اضافه شده‌اند:
- Quadro T در 730 برای plusvalenze crypto؛
- Quadro W در 730 برای monitoraggio و imposta cripto-attività؛
- در Modello Redditi PF، معمولاً Quadro RT برای gains و Quadro RW برای monitoring استفاده می‌شود.
برای سال مالی ۲۰۲۵ که در ۲۰۲۶ اظهار می‌شود، دستورالعمل فعلی Agenzia نرخ ۲۶٪ را نشان می‌دهد. برای gains محقق‌شده در ۲۰۲۶، نرخ عمومی جدید ۳۳٪ مربوط به dichiarazione بعدی است.
افراد خارجی در ایتالیا قوانین متفاوتی دارند؟
تابعیت تعیین‌کننده اصلی نیست؛ residenza fiscale مهم است.
اگر یک شهروند ایرانی، آمریکایی، آلمانی یا هر کشور دیگری از نظر مالیاتی resident در ایتالیا باشد، در اصل مشمول قواعد مالیاتی ایتالیا نسبت به درآمدهای خود طبق قواعد residence است.
اگر از نظر مالیاتی non-resident باشید، تحلیل متفاوت است و باید منبع درآمد، محل intermediary، treatyهای مالیاتی و سایر عوامل بررسی شود. صرف داشتن permesso di soggiorno یا تابعیت خارجی به‌تنهایی معافیت crypto ایجاد نمی‌کند.
دولت از کجا می‌تواند متوجه crypto شود؟
نباید بر این فرض تکیه کرد که crypto «غیرقابل ردیابی» است. چند مسیر مهم وجود دارد:
- exchangeهای KYC هویت، حساب و transaction history کاربر را نگه می‌دارند؛
- واریز و برداشت بانکی قابل مشاهده و مستندسازی است؛
- تراکنش‌های بسیاری از blockchainها عمومی و دائمی‌اند؛
- قوانین AML/CFT، Travel Rule و کنترل منبع وجوه برای exchangeها و بانک‌ها اعمال می‌شود؛
- از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ DAC8 در اتحادیه اروپا وارد مرحله اجرایی شده و Crypto-Asset Service Providerهای مشمول باید داده‌های قابل گزارش کاربران EU را از سال ۲۰۲۶ جمع‌آوری کنند؛ نخستین exchange خودکار اطلاعات تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۷ انجام می‌شود.
بنابراین انتقال crypto به یک broker، cash-out بانکی یا استفاده از exchange خارجی به معنی خارج‌شدن فعالیت از دید مالیاتی نیست.
اگر مشمول مالیات باشیم و اظهار نکنیم چه می‌شود؟
اگر tax یا reporting لازم بوده ولی انجام نشده باشد، ممکن است چند موضوع جدا مطرح شود:
- اصل مالیات پرداخت‌نشده؛
- interest؛
- جریمه‌های مربوط به omitted/insufficient payment؛
- جریمه‌های جداگانه برای monitoraggio fiscale / Quadro RW یا W؛
- در پرونده‌های سنگین‌تر یا رفتارهای خاص، بررسی‌های مالیاتی گسترده‌تر.
برای monitoraggio fiscale، جریمه‌ها می‌توانند درصدی از ارزش دارایی گزارش‌نشده باشند و در بعضی حوزه‌های قضایی شدت بیشتری پیدا کنند. اگر شخص قبل از accertamento متوجه اشتباه شود، در بسیاری از موارد امکان اصلاح با ravvedimento operoso وجود دارد که می‌تواند جریمه را کاهش دهد.
نکته: این بخش برای توضیح compliance است، نه روش پنهان‌کردن دارایی. با اجرای DAC8 و افزایش تبادل داده‌ها، اصلاح داوطلبانه خطاهای گذشته معمولاً بسیار منطقی‌تر از نادیده‌گرفتن آنهاست.
مثال‌های عملی
مثال ۱ — فقط نگهداری
در ۲۰۲۴ یک ETH با €2,000 خریده‌اید. در پایان ۲۰۲۶ ارزش آن €5,000 است ولی نفروخته‌اید. plusvalenza €3,000 هنوز realized نشده، پس مالیات ۳۳٪ روی آن سود صرفاً به‌دلیل افزایش قیمت ندارید. ولی monitoraggio و imposta cripto-attività می‌تواند مطرح باشد.
مثال ۲ — فروش با سود
همان ETH با costo fiscale €2,000 را در ۲۰۲۶ به €5,000 می‌فروشید. plusvalenza ساده برابر €3,000 است و با فرض مشمول‌بودن کامل، نرخ عمومی ۲۰۲۶ برابر ۳۳٪ است.
مثال ۳ — انتقال به exchange
ETH را از wallet شخصی به حساب exchange خودتان می‌فرستید ولی نمی‌فروشید. صرف انتقال taxable sale نیست.
مثال ۴ — مدرک خرید ندارید
crypto را سال‌ها قبل خریده‌اید اما هیچ statement، رسید، bank transfer یا transaction history ندارید. اگر costo fiscale را نتوانید با اسناد دقیق اثبات کنید، خطر این وجود دارد که cost برای محاسبه مالیاتی صفر در نظر گرفته شود.
چه مدارکی را از همین امروز نگه داریم؟
- CSV کامل همه exchangeها؛
- PDF statementهای سالانه؛
- bank statementهای خرید و فروش؛
- transaction hash و wallet addressهای متعلق به خودتان؛
- سابقه transfer بین walletهای خودتان؛
- قیمت و تاریخ acquisition؛
- records مربوط به staking/rewards؛
- مدرک inheritance، donation یا salary در صورت وجود؛
- گزارش نهایی tax software یا commercialista.
جمع‌بندی
قانون مالیاتی crypto در ایتالیا در ۲۰۲۶ سخت‌گیرانه‌تر از سال‌های قبل شده است: threshold €2,000 دیگر وجود ندارد و نرخ عمومی gains محقق‌شده جدید به ۳۳٪ رسیده است.
در عین حال، سه موضوع را باید از هم جدا کرد: مالیات بر سود محقق‌شده، monitoraggio fiscale و مالیات سالانه 0.2% بر ارزش crypto. ممکن است یکی از این سه برای شما مطرح باشد ولی دیگری نباشد.
انتقال asset بین walletهای خودتان یا نگهداری بدون فروش به‌تنهایی سود taxable ایجاد نمی‌کند، اما مدارک cost basis و transaction history باید حفظ شوند. اگر exchange یا intermediary شما tax را مستقیماً مدیریت نمی‌کند، مسئولیت dichiarazione معمولاً با خود taxpayer است.
منابع: DPR 917/1986 (TUIR), art. 67 c-sexies و art. 68؛ Legge 207/2024؛ Legge 199/2025؛ Agenzia delle Entrate — istruzioni 730/Redditi 2026، Quadri T, W, RT, RW؛ Commissione Europea — DAC8. اطلاعات تا ۸ اکتبر ۲۰۲۶ به‌روز شده‌اند.
#Crypto #Bitcoin #مالیات_کریپتو #مالیات_ایتالیا #Cryptocurrency #AgenziaDelleEntrate #DAC8 #زندگی_در_ایتالیا
این راهنما اطلاعات عمومی مالیاتی است و جایگزین مشاوره شخصی commercialista یا consulente fiscale نیست، به‌خصوص در پرونده‌های DeFi، NFT، mining، مبالغ بالا یا residency پیچیده.
عکس: Viktor Forgacs / Unsplash — تصویر مرتبط با دارایی‌های دیجیتال و کریپتوکارنسی.
