پژوهشگران Stanford Medicine و همکارانشان یک آزمایش ادراری مبتنی بر RNA معرفی کرده‌اند که در مطالعه‌ای منتشرشده در Nature Medicine توانست سرطان موضعی مثانه را با حساسیت ۹۵ درصد در اختصاصیت ۹۰ درصد شناسایی کند. این روش که uRARE-seq نام دارد، به‌جای جست‌وجوی صرفِ جهش‌های DNA، الگوی RNA آزاد سلولی موجود در ادرار را بررسی می‌کند و در این مطالعه علاوه بر تشخیص تومور، برای ارزیابی بیماری باقی‌مانده و پیش‌بینی پاسخ به برخی درمان‌ها نیز اطلاعات امیدوارکننده‌ای ارائه داد.
این آزمایش چگونه کار می‌کند؟
سلول‌های توموری مولکول‌های RNA را وارد ادرار می‌کنند. برخلاف بسیاری از آزمایش‌های بیوپسی مایع که بر DNA تمرکز دارند، uRARE-seq مجموعه‌ای از RNAهای آزاد سلولی را توالی‌یابی می‌کند تا الگوی فعالیت ژن‌های مرتبط با بافت و تومور را شناسایی کند.
مزیت بالقوه این رویکرد آن است که RNA نشان می‌دهد سلول‌ها در همان زمان چه ژن‌هایی را فعال کرده‌اند. نویسندگان مطالعه می‌گویند این موضوع می‌تواند بخشی از مشکل «field effect» را کاهش دهد؛ یعنی حالتی که سلول‌های ظاهراً غیرسرطانی مثانه نیز ممکن است جهش‌هایی شبیه تومور داشته باشند و آزمایش‌های مبتنی بر DNA را دشوارتر کنند.
نتیجه مطالعه چه بود؟
پژوهشگران این روش را روی مجموع ۶۸۳ نمونه ادرار از بیماران و افراد کنترل بررسی کردند. بر اساس مقاله Nature Medicine، مدل تشخیصی در شناسایی سرطان موضعی مثانه به حساسیت ۹۵ درصد در اختصاصیت ۹۰ درصد رسید و از سیتولوژی ادرار و روش‌های DNA محورِ مقایسه‌شده در مطالعه عملکرد بهتری نشان داد.
این آزمایش همچنین توانست RNAهای مشتق از تومور را در سرطان‌های کلیه و پروستات نیز شناسایی کند، اما بخش اصلی تحلیل بالینی مقاله بر سرطان مثانه متمرکز بود.
فقط تشخیص نیست؛ ارزیابی پاسخ به درمان هم ممکن است
یکی از بخش‌های مهم مطالعه، بررسی بیماری باقی‌مانده پس از جراحی و پس از درمان داخل‌مثانه‌ای BCG بود. الگوی RNA ادرار توانست پاسخ‌های مولکولی کامل را از مواردی که نشانه‌های بیماری باقی‌مانده داشتند تفکیک کند.
در ۱۱۴ نمونه ادرار پیش از درمان، پژوهشگران یک نشانگر زیستی ساختند که برای پیش‌بینی احتمال پاسخ به BCG در مقایسه با شیمی‌درمانی به مساحت زیر منحنی یا AUC برابر با ۰٫۹۳ رسید. این یافته می‌تواند در آینده به شخصی‌سازی انتخاب درمان کمک کند، اما هنوز برای استفاده روتین بالینی نیاز به اعتبارسنجی آینده‌نگر دارد.
آیا این آزمایش الان جایگزین سیستوسکوپی می‌شود؟
خیر. این مطالعه یک مرحله مهم در توسعه یک روش غیرتهاجمی است، اما خود نویسندگان تأکید کرده‌اند که مطالعات آینده‌نگر بیشتری برای تعیین کاربرد واقعی آن در مراقبت بالینی لازم است. در حال حاضر تشخیص و پیگیری سرطان مثانه همچنان بر روش‌های استاندارد مانند سیستوسکوپی، تصویربرداری و ارزیابی پاتولوژیک استوار است.
همچنین چند نویسنده مقاله منافع مالی یا مالکیت در شرکت Resero Bio، شرکت منشعب از Stanford که روی تجاری‌سازی این فناوری کار می‌کند، گزارش کرده‌اند؛ موضوعی که در متن مقاله و گزارش خبری نیز افشا شده است.
منبع: Liu KJ و همکاران، Urine cell-free RNA for bladder cancer detection and treatment response prediction، Nature Medicine، منتشرشده در ۲ اکتبر ۲۰۲۶.
#سرطان_مثانه #بیوپسی_مایع #تشخیص_سرطان
عکس: Louis Reed / Unsplash — تصویر تزئینی از فرایندهای آزمایشگاهی و پیپت‌کردن نمونه.
