نتایج کامل بزرگ‌ترین مطالعه تصادفی جهان درباره یک آزمایش خون برای شناسایی هم‌زمان چندین نوع سرطان منتشر شده است. آزمایش Galleri با بررسی DNA آزاد در خون به‌دنبال الگوهایی می‌گردد که می‌توانند با بیش از ۵۰ نوع سرطان مرتبط باشند. مطالعه NHS-Galleri با بیش از ۱۴۲ هزار شرکت‌کننده نشان داد این فناوری امیدوارکننده است، اما هنوز نمی‌تواند جایگزین غربالگری‌های استاندارد مانند ماموگرافی یا کولونوسکوپی شود.
این آزمایش دقیقاً چیست؟
Galleri از گروه آزمایش‌های multi-cancer early detection (MCED) است. به‌جای جست‌وجوی یک سرطان خاص، نمونه خون را برای یافتن الگوهای مولکولی مرتبط با انواع مختلف سرطان بررسی می‌کند و در صورت مثبت‌شدن، تلاش می‌کند محل احتمالی منشأ سرطان را نیز پیش‌بینی کند.
ایده اصلی ساده است: اگر بتوان بخشی از سرطان‌هایی را که امروز فقط پس از ایجاد علائم یا در مراحل پیشرفته شناسایی می‌شوند، زودتر پیدا کرد، ممکن است فرصت درمان مؤثرتر افزایش یابد.
بزرگ‌ترین مطالعه از این نوع چه نشان داد؟
در مطالعه NHS-Galleri بیش از ۱۴۲ هزار فرد ۵۰ تا ۷۷ ساله از مناطق مختلف انگلستان شرکت کردند. افراد به‌صورت تصادفی به گروه آزمایش و گروه کنترل تقسیم شدند و در چند نوبت نمونه خون دادند.
هدف اصلی مطالعه این بود که مشخص شود افزودن این آزمایش به مراقبت معمول می‌تواند تعداد سرطان‌هایی را که در مراحل ۳ و ۴ تشخیص داده می‌شوند کاهش دهد یا نه.
نتیجه اصلی: وقتی مراحل ۳ و ۴ با هم بررسی شدند، تفاوت معنی‌داری میان گروه آزمایش و گروه کنترل دیده نشد. به بیان ساده، مطالعه به هدف اصلی خود نرسید.
با این حال، در گروهی که آزمایش Galleri انجام شده بود، سرطان‌های مرحله ۴ کمتری دیده شد و تعداد بیشتری از سرطان‌ها در مراحل اولیه تشخیص داده شدند. برای سرطان مرحله ۴، نسبت بروز گزارش‌شده حدود 0.86 بود؛ نتیجه‌ای امیدوارکننده که برای مشخص‌شدن اهمیت نهایی آن به پیگیری طولانی‌تر نیاز است.
دقت آزمایش چقدر بود؟
داده‌های NHS-Galleri نشان دادند:
- کمتر از ۱٪ افراد نتیجه مثبت دریافت کردند؛
- حدود ۵۲٪ از کسانی که نتیجه مثبت داشتند، در ادامه واقعاً سرطان تشخیص داده شدند؛
- حساسیت کلی آزمایش حدود ۳۰٫۷٪ بود؛ یعنی تقریباً یک‌سوم افرادی که سرطان داشتند، نتیجه مثبت گرفتند؛
- اختصاصیت بسیار بالا بود: حدود ۹۹٫۵۵٪ افرادی که سرطان نداشتند، نتیجه منفی داشتند؛
- نرخ false positive حدود ۰٫۴۵٪ بود.
پس آیا یک آزمایش خون می‌تواند جای همه غربالگری‌ها را بگیرد؟
خیر. این مهم‌ترین نکته برای عموم مردم است. نتیجه منفی Galleri به معنی رد سرطان نیست، زیرا این آزمایش همه سرطان‌ها را شناسایی نمی‌کند. همچنین نتیجه مثبت نیز به‌تنهایی تشخیص سرطان محسوب نمی‌شود و باید با تصویربرداری، آندوسکوپی، نمونه‌برداری یا سایر بررسی‌ها تأیید شود.
بنابراین در حال حاضر، آزمایش‌هایی مانند ماموگرافی، غربالگری سرطان دهانه رحم و غربالگری سرطان کولورکتال همچنان باید طبق برنامه‌های استاندارد انجام شوند.
چرا با وجود نرسیدن به هدف اصلی، این مطالعه مهم است؟
این نخستین بار است که یک MCED test در یک کارآزمایی تصادفی بسیار بزرگ در جمعیت عمومی بررسی می‌شود. مهم‌تر از اینکه آزمایش «مثبت» یا «منفی» ارزیابی شود، این مطالعه نشان می‌دهد چنین فناوری‌ای در دنیای واقعی چگونه عمل می‌کند و چه تعداد بررسی اضافه ایجاد می‌کند.
پژوهشگران هنوز در حال بررسی این موضوع هستند که آیا استفاده از این آزمایش در درازمدت می‌تواند مرگ ناشی از سرطان را کاهش دهد، از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه باشد و در چه گروه‌هایی بیشترین فایده را داشته باشد.
آیا Galleri الان در دسترس است؟
این آزمایش در برخی بازارها و مراکز خصوصی در دسترس است، اما در زمان انتشار این خبر هنوز بخشی از برنامه روتین غربالگری NHS محسوب نمی‌شود. در اروپا و ایتالیا نیز استفاده عمومی آن به مجوزها، ارزیابی‌های تنظیم‌گری و شواهد بیشتر درباره سود بالینی بستگی دارد.
منبع: Sasieni P و همکاران، Effect of Screening with Multicancer Early-Detection Test on Late-Stage Cancer Diagnosis، New England Journal of Medicine، منتشرشده در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶؛ NHS-Galleri Trial.
#سرطان #آزمایش_خون #تشخیص_زودهنگام #غربالگری_سرطان #Galleri #اخبار_پزشکی
این مطلب صرفاً برای اطلاع‌رسانی عمومی است و جایگزین غربالگری‌های توصیه‌شده یا مشاوره پزشکی فردی نیست.
عکس: National Cancer Institute / Unsplash — تصویر مرتبط با نمونه‌های خون و آزمایش‌های آزمایشگاهی.
